Nee, aan kerstcadeaus heb ik nooit gedaan. Mijn ouders ook niet, net als mijn grootouders van beide kanten. Nee hoor, ik stam uit een rechtzinnige familie: wij doen daar niet aan. En van een kerstboom moet mijn familie vanouds ook niets hebben. Bàh, al die heidense gebruiken. Ja, wèl kaarsjes… zeker wel, dáár kun je tenminste een goed verhaal bij houden.
Mijn ouders zijn in 1954 het verkeerde pad opgegaan: er hing op een gegeven moment ineens een grote kerstkrans bij ons aan de voordeur. Ja… aan de binnenkant natuurlijk, hè. Als we dan al het zondige pad opgaan, hoeft de hele wereld dat toch nog niet meteen te weten? Een jaar later kwam over de kerstkrans een rode kerstklok te hangen, en nog een jaar later… ja, toén was de zondeval compleet: er kwam een kerstboom! Ja, mijn vader had er wel een mooi verhaal bij… een aanbieding van een bevriende tuinder… die zat bij hem in de kerkenraad, maar ik herinner me duidelijk dat ik die exegese niet zo sterk vond.
In mijn jeugd onderging ik zo’n ontwikkeling vrij passief, in tegenstelling tot mijn drie jaar oudere zus die zich nog steeds vreselijk kan opwinden over wat vroeger, toen zij klein was, allemaal niet mocht en nu ineens wèl. Ik heb mij om dat soort uiterlijkheden nooit zo druk gemaakt. Maar cadeaus… met kerst? Nee, dat is altijd een stap te ver gebleven, en bovendien hebben we daar sinterklaas voor. En aan een kerkelijk hoogwaardigheidsbekleder dachten we daarbij echt niet. En zo is het altijd gebleven. Verdere ontwikkelingen in zondige richting proberen wij met kracht tegen te gaan.
Maar tòch, de geest is wel gewillig maar het vlees is zwak, en de neiging bestaat om langzaam maar zeker het hellend vlak verder af te glijden. Is dat bij u ook zo? En zo komt het dat er bij mij thuis in de garage een tijdlang een kerstcadeau heeft gestaan. Ja, eerlijk waar: een fiets, een stevig blauw rijwiel waarvan de vork een lichtere kleur had dan de rest. Ja, en daar is natuurlijk ook een verhaal bij en ik vind dat persoonlijk heel wat sterker dan dat van mijn vader destijds. Kijk, die fiets heeft een rol gespeeld als vervoermiddel bij de caravan van de diaconie; herinnert u zich die nog? Hij heeft het in de zomermaanden alleen niet zo lang volgehouden. Eén caravangebruikster had namelijk een zoontje bij zich, dat de fiets dwarsover een richel tegen een muurtje heeft gestuurd, en wel in volle vaart. De onverlaat had zelf een paar beschadigingen die door de goede ordening van de schepping vanzelf weer werden gerepareerd, maar dat gold niet voor de fiets. De vork was krom en in het voorwiel zat een slag. En vanzelf repareren, ho maar! Zoiets gebeurt natuurlijk alleen bij goddelijke producten, ook al gaat het om onverlaten. Het verkrijgen van een nieuwe vork vergde nogal wat inspanning. Het merk van de fiets is namelijk niet zo gangbaar, maar na enig gedoe lukte dat… een nieuwe vork, alleen een tikkeltje lichter blauw, maar wat maakt dàt nou uit? En daar stond hij dus ruim een week later bij mij in de schuur, gerepareerd en al te wachten op een nieuwe eigenaar.
Een mooi cadeau, dacht ik, voor iemand die erom verlegen zit en zich de aanschaf niet kan veroorloven; de oorspronkelijke eigenaresse had hem toch niet meer nodig. Omstreeks kerst misschien? Tja, hoe kom ik dáár nou op, en dat met zo’n familieachtergrond. In elk geval gaat hij niet naar dat joch dat hem heeft vernield, want een beetje haatdragendheid heb ik bij mijn geboorte wel meegekregen. Jammer eigenlijk, dat er via Henk Zwaan al zo snel een kandidaateigenaar was, zodat mijn schuur nu weer leeg is, want het is zo’n goed gevoel om iets te hebben dat je gewoon weg gaat geven. Ik zal dan ook iets anders verzinnen om weg te geven… met kerst of met oud en nieuw… het doet er niet toe, en ik noem dat een kerstcadeau ondanks de fronsende blikken van mijn ouders en grootouders. Doet u dat ook? Doelen te over… En wij hebben zoveel… En staat er niet geschreven in Mattheüs 12: 8 ‘Om niet hebben jullie ontvangen, om niet moeten jullie geven’…?